Hvenær er LEI-kóði á Íslandi nauðsynlegur?
LEI-kóði á Íslandi er nauðsynlegur í tilteknum regluverkstilvikum, einkum þegar fyrirtæki tekur þátt í fjármálagerningum sem falla undir löggjöf Evrópusambandsins og EES-samninginn. Þó þarf ekki hvert einasta íslenskt fyrirtæki að fá LEI. Skyldan ræðst af starfsemi fyrirtækisins, ekki einungis af skráningarstað þess. Þar sem Ísland er virkur þátttakandi á evrópska efnahagssvæðinu og fjármálamarkaðurinn hér er samofinn alþjóðlegum viðskiptum, lenda mörg fyrirtæki í aðstæðum þar sem LEI-kóði verður mikilvægur. Því er nauðsynlegt fyrir stjórnendur og hluthafa að skilja hvenær LEI-kóði á Íslandi er skylda — og hvenær hann er ávinningur til lengri tíma litið.Hvað er LEI-kóði?
LEI (Legal Entity Identifier) er 20 stafa bókstafa- og talnakóði sem notaður er til að auðkenna með einkvæmum hætti lögaðila sem taka þátt í fjármálagerningum. Eftirlitsaðilar komu á fót hinu alþjóðlega LEI-kerfi eftir fjármálakreppuna 2008 til að auka gagnsæi og efla áhættueftirlit á fjármálamörkuðum. Í dag starfar kerfið undir eftirliti Global Legal Entity Identifier Foundation (GLEIF). Hver LEI-færsla inniheldur staðfest viðmiðunargögn um lögaðilann, þar á meðal opinbert heiti hans, skráningaryfirvald og, þar sem við á, tengsl við móðurfélög.ESB/EES-reglur sem kalla á LEI-skyldu
LEI-kóði á Íslandi verður skylda þegar fjármálareglur Evrópusambandsins, sem innleiddar hafa verið hér í gegnum EES-samninginn, krefjast skýrslugjafar um viðskipti. Á Íslandi eru engin sérstök landslög sem kveða á um LEI-skyldu fyrir öll fyrirtæki. Þess í stað sprettur skyldan af regluverki á vettvangi ESB/EES. Helstu reglur sem kalla á LEI-skyldu á Íslandi eru:- MiFID II (Markets in Financial Instruments Directive II)
- EMIR (European Market Infrastructure Regulation)
- SFTR (Securities Financing Transactions Regulation)
LEI-kóði á Íslandi fyrir verðbréfafyrirtæki
Á Íslandi starfa fjölmörg verðbréfafyrirtæki sem veita fjárfestingarþjónustu og lúta eftirliti Seðlabanka Íslands (fjármálaeftirlits). Samkvæmt MiFID II ber verðbréfafyrirtækjum að tilkynna viðskipti með fjármálagerninga. Við slíka skýrslugjöf verða allir lögaðilar sem koma við sögu að hafa LEI-kóða. Af því leiðir að ef íslenskt verðbréfafyrirtæki framkvæmir viðskipti fyrir hönd fyrirtækjaviðskiptavinar verður sá viðskiptavinur að fá LEI-kóða á Íslandi (eða frá öðrum viðurkenndum LEI-útgefanda) áður en hægt er að tilkynna viðskiptin. Á evrópskum vettvangi eru leiðbeiningar um skýrslugjöf viðskipta veittar af European Securities and Markets Authority (ESMA), sem íslensk yfirvöld starfa náið með í gegnum EES-samninginn. Í þessu samhengi er LEI-kóðinn ekki valfrjáls. Hann er hluti af því skýrslugjafarkerfi sem regluverk ESB/EES kveður á um.LEI-kóði á Íslandi samkvæmt EMIR
EMIR stýrir skýrslugjöf um afleiðusamninga innan EES. Þegar íslenskur lögaðili gerir afleiðusamninga sem falla undir gildissvið EMIR eiga skýrslugjafarskyldur við. Til að uppfylla þær skyldur verður lögaðilinn að nota LEI-kóða. Mikilvægt er að EMIR gildir ekki aðeins um fjármálafyrirtæki heldur einnig um tiltekna ófjármálalega gagnaðila. Til dæmis gæti íslenskt eignarhaldsfélag, sem gerir afleiðusamninga í áhættuvarnarskyni, þurft LEI-kóða á Íslandi til að uppfylla skýrslugjafarreglur. Því ættu jafnvel fyrirtæki sem telja sig ekki fjármálafyrirtæki að meta hversu mikið þau eiga undir afleiðuviðskiptum.Þurfa venjuleg íslensk fyrirtæki LEI-kóða?
Í flestum tilvikum þarf íslenskt fyrirtæki sem sinnir hefðbundinni starfsemi — svo sem að veita þjónustu eða selja vörur — ekki LEI-kóða. Staðan breytist þó ef fyrirtækið:- Gefur út skuldabréf eða önnur verðbréf
- Er tekið til viðskipta á skipulegum markaði
- Tekur þátt í viðskiptum með fjármálagerninga sem falla undir regluverk
- Gerir afleiðusamninga sem falla undir EMIR
LEI-kóði á Íslandi fyrir eignarhaldsfélög
Þótt Ísland sé ekki eins þekkt og sum önnur lönd fyrir alþjóðleg eignarhaldsfélög, hýsir landið engu að síður fjölda slíkra félaga sem stýra dótturfélögum í mörgum lögsögum og taka þátt í fjármálafyrirkomulagi yfir landamæri. Ef slíkt eignarhaldsfélag tekur þátt í fjármálagerningum sem falla undir regluverk eða verður skýrsluskylt samkvæmt ESB/EES-reglum, verður það að fá LEI-kóða. Jafnvel þegar það er ekki beinlínis skylda, kjósa mörg eignarhaldsfélög að skrá LEI-kóða á Íslandi að fyrra bragði. Þessi nálgun eykur gagnsæi, einfaldar áreiðanleikakannanir og undirbýr fyrirtækið fyrir framtíðarviðskipti.Krefjast bankar á Íslandi LEI-kóða?
Engin almenn lagaregla kveður á um að allir bankar á Íslandi verði að krefjast LEI-kóða fyrir hvern fyrirtækjareikning. Bankar starfa þó eftir ströngu regluvörslu- og áhættustjórnunarkerfi. Í reynd getur banki krafist LEI-kóða þegar:- Fyrirtækið á viðskipti með verðbréf
- Bankanum ber að tilkynna viðskipti samkvæmt MiFID II eða EMIR
- Fyrirtækið nýtir sér fjárfestingarþjónustu sem fellur undir regluverk
Hvers vegna mörg fyrirtæki fá LEI-kóða á Íslandi að fyrra bragði
Þótt LEI-kóði á Íslandi sé aðeins skylda í tilteknum regluverkstilvikum, fá mörg fyrirtæki hann fyrirfram. LEI-kóði:- Veitir alþjóðlega viðurkennt auðkenni fyrirtækis
- Eykur gagnsæi í viðskiptum yfir landamæri
- Auðveldar skýrslugjöf til eftirlitsaðila ef þörf krefur síðar
- Getur dregið úr töfum í fjármálastarfsemi
Hvernig á að fá LEI-kóða á Íslandi
Ef fyrirtæki þitt kemst að því að LEI-kóði á Íslandi er nauðsynlegur er næsta skref einfalt. Þú getur sótt um LEI á netinu með staðfestu skráningarferli sem byggir á opinberum fyrirtækjaskrárgögnum. Umsóknin tekur yfirleitt aðeins nokkrar mínútur, að því gefnu að upplýsingar um fyrirtækið þitt séu réttar og uppfærðar.
Ef fyrirtæki þitt hefur þegar LEI-kóða en gildistíminn er að renna út, verður þú að endurnýja LEI-ið árlega til að halda því virku. Útrunnið LEI er ekki hægt að nota við skýrslugjöf til eftirlitsaðila eða í fjármálagerningum sem falla undir ESB/EES-löggjöf.
Áður en sótt er um vilja mörg fyrirtæki einnig skoða verð á LEI-númeri og kynna sér endurnýjunarferlið fyrirfram. Gagnsætt verðlag gerir þér kleift að skipuleggja kostnað við regluvörslu og forðast truflanir á skýrslugjafarskyldum fyrirtækisins.